Een vers gepensioneerde huisvrouw op een Caribisch eiland

13 juli

Geen water! Draai ik de kraan van de douche open, komt er een slap straaltje uit wat nog in de leiding zit. Daar doe ik het dan maar mee. Toen we opstonden was er nog niks aan de hand. Hans heeft gedoucht, ik heb koffie gezet en nog wat mokken van gisteravond afgewassen. Ik heb Hans uitgezwaaid en het jasje klaargelegd waar ik een vlek uit moet wassen. Een jas heb je hier niet nodig maar dat is nog van de reis. Het jasje heeft in de tas tegen een stuk gesmolten chocolade aangelegen. Wassen gaat dus niet door. Ik ben benieuwd hoelang het water wegblijft. Bij aankomst in dit huisje zei de huisbaas dat het 2 a 3 keer per week voorkomt dat het water er even niet is, maar dat duurt meestal maar 20 minuten. Prompt viel op onze eerste dag in dit huisje het water weg. Niks aan de hand dacht ik, even wachten. Maar tegen etenstijd was er nog geen water. We hadden afgesproken te dineren in het restaurant van de huisbaas. Hij vroeg of we alweer water hadden (het schijnt dat iedereen alles weet op dit eiland), maar nee dus. Hij vroeg of we erop waren voorbereid en gebotteld water in huis hadden? Nee dus want de wateronderbreking zou maar kort duren. Dus dat was les 1: altijd 6 extra flessen water in huis hebben. We kregen van hem 3 flessen water mee. Dit was geen gewone wateronderbreking. Er was iets ernstigs aan de hand in de straat langs ons huis. Die was ook afgesloten. De aansluitingen van de waterleiding zitten naast de weg op kniehoogte en daar werd aan gewerkt. Om 22.00u kwam er weer water uit de kraan. Direct water klaar gezet voor de volgende dag in het koffieapparaat en de waterkoker en extra water in inmiddels lege flessen. Dat hou ik erin: direct nieuw water in het koffieapparaat en de waterkoker doen als die zijn gebruikt. De volgende dag was er na 8.30u weer geen water. De reparatie was nog niet klaar. Vandaag is ook weer een bijzondere waterafsluiting want het duurt nu al meer dan 2 uur. Maar het probleem zit niet in de straat langs ons huis want daar zijn geen afzettingen.

Lang niet alle huizen zijn aangesloten op de waterleiding. In de buitenwijken heeft iedereen nog een waterput. Dat gaat goed totdat er een lange periode van droogte is. In juni had het al moeten regenen maar dat is niet gebeurd en de bodem van de waterputten kwam in zicht. Als er geen water meer is in de waterputten dan zorgt het bestuur voor grote tankwagens die rondrijden en waar mensen water kunnen kopen. 

Water komt van het eiland. Maar alles wat je kunt kopen in de winkels komt van over zee en dus uit het buitenland. Dinsdag of woensdag is een aanvoerdag. Dan liggen er verse spullen in de winkels. Dan is er ook een run op de winkels. Vorige week woensdag gingen wij voor het eerst naar de winkel. Toen zag ik verse mais. Daar ben ik dol op, Hans niet. We kochten andere spullen. De volgende dag gingen we weer naar de winkel (al bijna in een keer goed gereden). Toen was de mais al uitverkocht. Gisteren weer gewinkeld (het is ook een uitje en dit keer via de kortste weg gekomen) en er was weer mais. Ik heb het gekocht: 2 maïskolven voor 2 dollar (vorige week was het nog 2 voor $1,50). We eten elke dag verse groenten maar slaan ook blikjes groenten in. Voor als er een hurricane komt. Eten in blik, water, wc-papier en batterijen plus een zaklamp moet je in huis hebben. Het hurricane seizoen is begonnen en loopt tot oktober. Op een site zag ik dat de meeste kans op een orkaan in september is. Ik hoop het niet mee te maken. Het idee dat de stroom uitvalt wil ik niet toelaten; geen ventilator, geen diepvries, geen koelkast en geen airco.

Een vers gepensioneerde huisvrouw op een Caribisch eiland

11 juli 2022

Vandaag is het bewolkt. Dat voelt beter aan, geeft energie om iets te doen. Mijn eerste huisvrouwdag op Statia maar ook de allereerste huisvrouwdag in mijn bestaan. Net met pensioen en direct vertrokken voor minstens een half jaar naar Statia. Vanochtend geveegd en gedweild, ramen gepoetst een was gedraaid en met meubels gesleept. Nu staat het beter, wordt het meer ons huis. Ik moet wel kalm aan doen, zeg ik tegen mezelf. Het tempo moet naar beneden. De mensen op straat lopen veel langzamer dan ik. We wonen aan het Wilhelminapark in het oude centrum van Oranjestad. Op een hoek en het heeft 2 huisnummers: nr 1 van de straat die we onze straat noemen omdat we daar op kijken vanaf de porch en nummer 15 van de andere straat. 

Het is een klein Statiaans huis maar wel gerenoveerd. Het oorspronkelijke huisje is nu de extra slaapkamer. Dat is vergroot met de huidige woonkamer. Dwars daarop is een aanbouw gemaakt met de keuken en slaapkamer. En daartegenaan is een badkamer gebouwd met een eigen zadeldak. Het mooie is dat er veel ramen en deuren zijn die de hele dag open staan en zorgen voor een windje in huis. Als het gaat regenen moet ik snel een rondje lopen om de vier deuren en luiken te sluiten want dan regent het binnen. Afgelopen zaterdag waren er overdag zeker vier stevige buien. Met ontzag keken we hoe het water naar beneden kwam rollen over de weg en door de geulen ernaast en rechts de hoek om ging waar het nog lager is. De afvoer van het water liep nog door toen de zon alweer scheen. De deuren konden weer open.

Dit huis heeft een tuin rondom. Hoge struiken als afscheiding, 3 bomen en dor gras. Maar na vier dagen met regen (meestal ‘s nachts) ziet de tuin er groen uit. De struiken en twee van de bomen staan in bloei. We zien dagelijks kolibries rond de bloemen. We hebben ook aanloop van een grijze poes. We hoorden dat de vorige bewoners drie aanlooppoezen eten gaven en bij hun vertrek naar Nederland twee poezen hebben meegenomen. Er komt ook regelmatig een manke hond voorbij. Gisteren kwam de hond door het hek een kijkje nemen op het erf. Dagelijks komen er hanen en kippen door de tuin en geiten. Het zijn verschillende groepjes geiten maar er is een vaste geitenfamilie bij bestaande uit een moeder met een dochter en een zoon. Die laten zich niet verjagen maar gaan uit zichzelf weer weg als het hun uitkomt. Ze hebben drie plekken waar ze door het gaas van de afrastering komen en ze komen door het hek. Dat staat open omdat het kapot is. 

De geiten zijn een plaag. Er zijn naar schatting 14.000 geiten op 23 vierkante kilometer eiland. En er zijn 3500 inwoners. De geiten lopen los en niemand voelt zich verantwoordelijk voor de geiten. Dat het een plaag is wordt dan ook niet door iedereen onderschreven. Het bestuur grijpt nu in. Vanaf vandaag worden er ‘s morgens vroeg geiten afgeschoten.

12 juli 2022

Vandaag heb ik brood gehaald bij de bakker, met de auto. Om de hoek zit ook een bakker die vooral witte kadetjes bakt. Verderop zit een bakker die bruin brood bakt. Dus daar hebben we brood gehaald en dat is nu op. Gewapend met een plattegrond ga ik voor het eerst alleen in de auto op pad. Dat is best lastig want de auto is vrij fors, de straatjes zijn niet zo breed, de bochten zijn krap en er is veel eenrichtingsverkeer. Het ging goed; ik zag de grote oranje 7de dag adventistenkerk en het bescheiden witte ziekenhuis. Franse zeilers die we vrijdag waren tegengekomen zeiden daarover: je kunt wel zien dat ze hier meer waarde hechten aan geloof dan aan wetenschap. Ik wist dat ik in de buurt van de bakker was, maar ik herkende het gebouw niet, wel dat van de drogist die er vlakbij was. Dus ik stop en draai en zie dat het de eerstvolgende straat is. Daar blijkt geen parkeermogelijkheid te zijn dus ik draai weer en parkeer bij de drogist. Een man die mij bezig heeft gezien zal wel gelachen hebben om dat witte vrouwtje. Vooral omdat iedereen gewoon zijn auto stil zet op straat en op zijn gemakje een brood gaat halen. Zover ben ik nog niet. 

Onze straat is vrij druk. Onze buren zijn overheidsgebouwen voor personeel en organisatie en voor sociale zaken. Daar stoppen velen op straat om binnen even zaken te gaan doen. Het eind van onze straat is een T-splitsing, net naast onze veranda. Dan moet je linksaf omdat het een eenrichtingsweg is, maar velen nemen de bocht naar links en rijden achteruit voorbij onze parkeerplaats de straat in. Misschien omdat de weg aan het begin was afgesloten vanwege werkzaamheden aan een uitgebrand huis. Maar de weg is nu al weer enkele dagen open. 

Een auto is wel erg handig ook al is dit een klein eiland. Het is erg heet om met boodschappen te sjouwen en fijn als je dan een airco-paleisje om je heen hebt. We hebben inmiddels de weg gevonden naar de grote supermarkt, de kleine supermarkt, een chinees restaurant en twee bakkers.

Anja

Op deze site volgt een verslag van ons verblijf op Sint Eustatius (kortweg Statia genoemd door de eigen inwoners), waarin we ingaan op bestuurlijke aspecten en toeristische en sociale aspecten. Het begint op 5 juli 2022 en is nog onduidelijk wanneer het verblijf eindigt.

Allereerst een kleine introductie. Wij zijn Hans Andeweg en Anja Richt, getrouwd en woonachtig aan de rand van het mooie Den Bosch. Wij zijn beiden werkzaam (geweest) in het lokaal openbaar bestuur en in verschillende posities. Hans heeft sinds de introductie van het griffierschap die functie in verschillende gemeenten bekleed. De laatste jaren vooral in ZZP-verband. Anja heeft vooral gewerkt in het Sociaal Domein voor gemeenten en binnen gemeenten en in verschillende posities. Haar pensioen zou ingaan rond Pinksteren dit jaar.

De voorbereidingen voor Sint Eustatius hebben in totaal zo’n 3 maanden in beslag genomen. Het begon met een telefoontje van Ad Anthonissen van ABGL met de simpele vraag of ik zin had in het tijdelijk griffierschap op Sint Eustatius. Anja stond op dat moment vlak bij mij en begreep direct wat er gaande was en een enthousiaste knik van haar hoofd kon ik niet negeren.

Wat volgde was een soort van rollercoaster, startend met een kennismakingsgesprek op het Haagse kantoor van ABGL, recht tegenover de “echte” Tweede Kamer, waar een delegatie van Sint Eustatius langskwam en andere betrokkenen van Sint Eustatius via beeldbellen aanwezig waren. Dat gesprek vond plaats op witte donderdag, voorafgaand aan Pasen.

Het gesprek verliep goed en voelde ook goed. Het gesprek verliep deels in het Nederlands en deels in het Engels. Doel van de interim-periode is dat de griffie goede werkprocessen krijgt en dat de aanwezige medewerkers op de griffie de kneepjes van het griffiewerk leren. Deze medewerkers gaan ook een opleiding volgen via de Bestuursacademie. En oh ja, of ik zo spoedig mogelijk kon beginnen, liefst begin mei en dan voor een periode tussen de 6 en 9 maanden. Dat was geen probleem voor Anja en mij.

Na dit eerste gesprek werd het stil en die momenten van stilte werden een soort van rode draad in de voorbereidingen. Gelukkig voor ons bleek dat het gesprek goed was gevallen en dat ABGL werd verzocht om een offerte uit te brengen. Om een lang verhaal van overleggen, afspraken, stiltes en nieuwe overleggen en nieuwe afspraken toch kort te houden, ging het als volgt: In eerste instantie was er sprake van een inhuur-constructie via ABGL. Dat werd te kostbaar geacht. Daarna is een tijdelijk dienstverband bij de eilandsraad onderzocht om tenslotte uit te komen bij een ZZP-dienstverband met Hans persoonlijk. ABGL ontving voor het vele werk een eenmalige fee.

Wat ook steeds verschoof was de datum van beginnen. De oorspronkelijke datum van 5 mei werd eerst 5 juni. Toen hebben wij 21 juni voorgesteld om het gas erop te houden. Dit was een slecht voorstel want dan was de hele eilandraad in Nederland voor het VNG-congres. We kozen voor 6 juli 2022, maar dan moesten de zaken wel geregeld zijn voordat de eilandraad vertrok naar Nederland (20 juni). Het ging om een contract, het vervoer van spullen, een huis en de vliegtickets. De hele delegatie van Sint Eustatius, dat is de Eilandsraad, de griffie en de Regeringscommissaris was 14 dagen in Nederland en wij hebben de delegatie in die periode thuis uitgenodigd. Op vrijdag 24 juni kwam de delegatie langs, behalve de Regeringscommissaris die haar eigen programma had. Het was mooi weer en we zaten in de tuin. We hadden ook mensen uitgenodigd die belangrijk waren voor ons contact met Statia. Dat waren vertegenwoordigers van ABGL en een collega van Anja uit de gemeente Maasdriel. Die collega is Henny van Malsen die een belangrijke rol heeft gespeeld bij de tussentijdse Eilandsraadverkiezingen in 2020, midden in de Corona-crisis. Zij was via BiZa uitgezonden naar Statia om de verkiezingen in deze lastige periode te organiseren. De meeste delegatieleden kennen Henny nog van die periode, dus dat was een bijzonder weerzien. Van Henny hadden we inmiddels ook verhalen gehoord over haar verblijf op Statia, waarbij ze haar slogan telkens bevestigde: “ik ben gegaan als Europeaan, maar teruggekomen als Statiaan”.

Die middag hebben we zaken gedaan in de tuin. Een huis werd ter plekke geregeld. Toestemming om zelf vliegtickets te kopen werd gegeven. Er werd ons verzekerd dat het wel goed zat met het contract. Voor de zoveelste keer hadden we het gevoel dat het echt door zou gaan. Nu gingen we er helemaal voor. Die avond hebben we de vliegtickets geboekt.

Tijdens het VNG-congres op 28 juni is Hans aangesloten bij de delegatie van Sint Eustatius voor een dag van netwerken en nadere onderlinge kennismaking. Hij kwam veel oud-bekenden tegen en zijn badge met daarop de aanduiding “griffier ad interim Sint Eustatius” maakte veel gesprekken mogelijk. Ondanks het gegeven dat Sint Eustatius onderdeel is van de zogeheten BES-gemeenten en daarmee feitelijk als een ver stukje Nederland moet worden aangemerkt, bleken weinigen echt te weten van wat er zoal speelt binnen die gemeenten. De eerlijkheid gebiedt daarbij, dat ook wij ons met een soort spoedcursus hebben moeten inlezen op Sint Eustatius en wat er zoals speelt. Daar komen we later veel uitgebreider op terug in onze blog.

Op dit moment is ons eerste weekend op Sint Eustatius aangebroken en hebben we onze woning voor de komende 6 maanden betrokken. We wonen in het oude centrum van Oranjestad en op loopafstand van de griffie en de raadzaal. We leven zoals verwacht vooral buiten op onze “porch”. Van hieruit zullen wij de lezers meenemen in ons verblijf op Statia.

Toeval of niet: een column in de zaterdageditie van de Volkskrant van 9 juli

COLUMNSHEILA SITALSING

Inflatie is ellendig, maar misschien hebben we te lang te goedkoop geleefd, op de pof als het ware

8 juli 2022

Nu hier bij ons het zwaartepunt van de zorgen over de oorlog in het hart van Europa enigszins is verschoven (van ‘Aanslag op de wereldorde! Op de ziel van de Europese Unie! Op alles waar het vrije Westen voor staat! Zelensky, held!’ naar ‘Duurt best lang hè, ze worden straks toch niet echt lid en schiet het een beetje op met gas binnen harken voor de winteropslag?’), verschuift het publieke en politieke debat hier naar de financiële noden van de gewone man.

Die zucht onder de oplopende energierekening, moet overschakelen van cranberrypaté op Saksische leverworst, terwijl de zonnebloemolie duur blijft en tanken een pijnlijke aangelegenheid is. Het lijkt heel wat, de recent uitonderhandelde loonsverhogingen in diverse cao’s, maar als je de inflatie ervan aftrekt, verkruimelt de vooruitgang. Het Nibud waarschuwt: 2,8 miljoen Nederlandse huishoudens kunnen in geldproblemen komen door de stijgende prijzen.

De toestand heeft veel te maken met de oorlog, want alles zit aan alles vast met ontelbaar veel draadjes. Een en ander hangt ook samen met het feit dat we misschien te lang te goedkoop hebben geleefd. Op de pof als het ware, terend op de illusie van eeuwigdurende vrede, onuitputtelijke grondstoffen, een vergevingsgezinde aarde, nimmer opdrogende aanvoer van nog nieuwere innovaties, en een door elke wereldbewoner gedeeld ideaalbeeld van gezellig samen de tevreden consument uithangen.

Dat wordt nog wat met de geldzorgen, wanneer straks – ooit, misschien, als ze durven – Westerse regeringen op grote schaal echte consequenties gaan verbinden aan hun afschuw over de genocide in Xinjiang, en iets gaan doen tegen de stroom goedkope spullen uit China die het leven hier zo betaalbaar en de keuze zo rijk hebben gemaakt, en die daar de repressieve staat van Xi Jinping hebben helpen financieren. (Waarbij moet worden aangetekend dat ze vermoedelijk niet durven, voorlopig niet, misschien wel nooit, dus we zullen nog een tijdlang naar het Kruidvat kunnen voor 3 halen 2 betalen.)

Terwijl minister Kaag van Financiën hier door het parlement gemaand wordt om grote groepen te compenseren – een meerderheid in het parlement wil nu dat extra btw-inkomsten terugvloeien naar de middenklasse – is ook elders in het Koninkrijk het protest aan het aanzwellen onder een andere groep die er ook elke dag in de supermarkt aan herinnerd wordt dat haar koopkracht steeds minder voorstelt. Op Bonaire bereidt de consumentenorganisatie Unkobon een rechtszaak voor tegen de Nederlandse staat. Wegens onvoldoende actie tegen de armoede op het eiland. Die is schrijnend, al lang. Deze week liet Unkobon een boze brief bezorgen bij minister Schouten van Armoedebestrijding, waarin ze gesommeerd wordt Caribische Nederlanders net zo te behandelen als Europese Nederlanders.

Bonaire is al meer dan tien jaar staatkundig gewoon een stukje Nederland, zoals Groningen dat is, of Walcheren, of Zoetermeer. Net zoals Saba en Sint Eustatius. Hier gelden de eilanden als een soort Groningen – interessant om wat er te halen valt zoals zon, zee, koraalduiken en knappe huizen langs de kust – maar daar overheerst de consternatie over het gegeven dat de Nederlandse staat niet bereid is in Caribisch Nederland hetzelfde bestaansminimum te garanderen als in Europees Nederland. Terwijl het leven daar minstens zo duur is als hier. Bij de herschikking van de boedel na de opheffing van de Antillen in 2010 was een ‘aanvaardbaar voorzieningenniveau’ beloofd. Het is er nooit van gekomen. Terwijl het amper wat kost; in heel Caribisch Nederland wonen nog geen 30 duizend mensen.

Benieuwd wiens koopkracht vóór gaat.

Welkom bij WordPress! Dit is je eerste bericht. Bewerk of verwijder hem om de eerste stap te zetten op jouw blogreis.