Op deze site volgt een verslag van ons verblijf op Sint Eustatius (kortweg Statia genoemd door de eigen inwoners), waarin we ingaan op bestuurlijke aspecten en toeristische en sociale aspecten. Het begint op 5 juli 2022 en is nog onduidelijk wanneer het verblijf eindigt.

Allereerst een kleine introductie. Wij zijn Hans Andeweg en Anja Richt, getrouwd en woonachtig aan de rand van het mooie Den Bosch. Wij zijn beiden werkzaam (geweest) in het lokaal openbaar bestuur en in verschillende posities. Hans heeft sinds de introductie van het griffierschap die functie in verschillende gemeenten bekleed. De laatste jaren vooral in ZZP-verband. Anja heeft vooral gewerkt in het Sociaal Domein voor gemeenten en binnen gemeenten en in verschillende posities. Haar pensioen zou ingaan rond Pinksteren dit jaar.

De voorbereidingen voor Sint Eustatius hebben in totaal zo’n 3 maanden in beslag genomen. Het begon met een telefoontje van Ad Anthonissen van ABGL met de simpele vraag of ik zin had in het tijdelijk griffierschap op Sint Eustatius. Anja stond op dat moment vlak bij mij en begreep direct wat er gaande was en een enthousiaste knik van haar hoofd kon ik niet negeren.

Wat volgde was een soort van rollercoaster, startend met een kennismakingsgesprek op het Haagse kantoor van ABGL, recht tegenover de “echte” Tweede Kamer, waar een delegatie van Sint Eustatius langskwam en andere betrokkenen van Sint Eustatius via beeldbellen aanwezig waren. Dat gesprek vond plaats op witte donderdag, voorafgaand aan Pasen.

Het gesprek verliep goed en voelde ook goed. Het gesprek verliep deels in het Nederlands en deels in het Engels. Doel van de interim-periode is dat de griffie goede werkprocessen krijgt en dat de aanwezige medewerkers op de griffie de kneepjes van het griffiewerk leren. Deze medewerkers gaan ook een opleiding volgen via de Bestuursacademie. En oh ja, of ik zo spoedig mogelijk kon beginnen, liefst begin mei en dan voor een periode tussen de 6 en 9 maanden. Dat was geen probleem voor Anja en mij.

Na dit eerste gesprek werd het stil en die momenten van stilte werden een soort van rode draad in de voorbereidingen. Gelukkig voor ons bleek dat het gesprek goed was gevallen en dat ABGL werd verzocht om een offerte uit te brengen. Om een lang verhaal van overleggen, afspraken, stiltes en nieuwe overleggen en nieuwe afspraken toch kort te houden, ging het als volgt: In eerste instantie was er sprake van een inhuur-constructie via ABGL. Dat werd te kostbaar geacht. Daarna is een tijdelijk dienstverband bij de eilandsraad onderzocht om tenslotte uit te komen bij een ZZP-dienstverband met Hans persoonlijk. ABGL ontving voor het vele werk een eenmalige fee.

Wat ook steeds verschoof was de datum van beginnen. De oorspronkelijke datum van 5 mei werd eerst 5 juni. Toen hebben wij 21 juni voorgesteld om het gas erop te houden. Dit was een slecht voorstel want dan was de hele eilandraad in Nederland voor het VNG-congres. We kozen voor 6 juli 2022, maar dan moesten de zaken wel geregeld zijn voordat de eilandraad vertrok naar Nederland (20 juni). Het ging om een contract, het vervoer van spullen, een huis en de vliegtickets. De hele delegatie van Sint Eustatius, dat is de Eilandsraad, de griffie en de Regeringscommissaris was 14 dagen in Nederland en wij hebben de delegatie in die periode thuis uitgenodigd. Op vrijdag 24 juni kwam de delegatie langs, behalve de Regeringscommissaris die haar eigen programma had. Het was mooi weer en we zaten in de tuin. We hadden ook mensen uitgenodigd die belangrijk waren voor ons contact met Statia. Dat waren vertegenwoordigers van ABGL en een collega van Anja uit de gemeente Maasdriel. Die collega is Henny van Malsen die een belangrijke rol heeft gespeeld bij de tussentijdse Eilandsraadverkiezingen in 2020, midden in de Corona-crisis. Zij was via BiZa uitgezonden naar Statia om de verkiezingen in deze lastige periode te organiseren. De meeste delegatieleden kennen Henny nog van die periode, dus dat was een bijzonder weerzien. Van Henny hadden we inmiddels ook verhalen gehoord over haar verblijf op Statia, waarbij ze haar slogan telkens bevestigde: “ik ben gegaan als Europeaan, maar teruggekomen als Statiaan”.

Die middag hebben we zaken gedaan in de tuin. Een huis werd ter plekke geregeld. Toestemming om zelf vliegtickets te kopen werd gegeven. Er werd ons verzekerd dat het wel goed zat met het contract. Voor de zoveelste keer hadden we het gevoel dat het echt door zou gaan. Nu gingen we er helemaal voor. Die avond hebben we de vliegtickets geboekt.

Tijdens het VNG-congres op 28 juni is Hans aangesloten bij de delegatie van Sint Eustatius voor een dag van netwerken en nadere onderlinge kennismaking. Hij kwam veel oud-bekenden tegen en zijn badge met daarop de aanduiding “griffier ad interim Sint Eustatius” maakte veel gesprekken mogelijk. Ondanks het gegeven dat Sint Eustatius onderdeel is van de zogeheten BES-gemeenten en daarmee feitelijk als een ver stukje Nederland moet worden aangemerkt, bleken weinigen echt te weten van wat er zoal speelt binnen die gemeenten. De eerlijkheid gebiedt daarbij, dat ook wij ons met een soort spoedcursus hebben moeten inlezen op Sint Eustatius en wat er zoals speelt. Daar komen we later veel uitgebreider op terug in onze blog.

Op dit moment is ons eerste weekend op Sint Eustatius aangebroken en hebben we onze woning voor de komende 6 maanden betrokken. We wonen in het oude centrum van Oranjestad en op loopafstand van de griffie en de raadzaal. We leven zoals verwacht vooral buiten op onze “porch”. Van hieruit zullen wij de lezers meenemen in ons verblijf op Statia.

Toeval of niet: een column in de zaterdageditie van de Volkskrant van 9 juli

COLUMNSHEILA SITALSING

Inflatie is ellendig, maar misschien hebben we te lang te goedkoop geleefd, op de pof als het ware

8 juli 2022

Nu hier bij ons het zwaartepunt van de zorgen over de oorlog in het hart van Europa enigszins is verschoven (van ‘Aanslag op de wereldorde! Op de ziel van de Europese Unie! Op alles waar het vrije Westen voor staat! Zelensky, held!’ naar ‘Duurt best lang hè, ze worden straks toch niet echt lid en schiet het een beetje op met gas binnen harken voor de winteropslag?’), verschuift het publieke en politieke debat hier naar de financiële noden van de gewone man.

Die zucht onder de oplopende energierekening, moet overschakelen van cranberrypaté op Saksische leverworst, terwijl de zonnebloemolie duur blijft en tanken een pijnlijke aangelegenheid is. Het lijkt heel wat, de recent uitonderhandelde loonsverhogingen in diverse cao’s, maar als je de inflatie ervan aftrekt, verkruimelt de vooruitgang. Het Nibud waarschuwt: 2,8 miljoen Nederlandse huishoudens kunnen in geldproblemen komen door de stijgende prijzen.

De toestand heeft veel te maken met de oorlog, want alles zit aan alles vast met ontelbaar veel draadjes. Een en ander hangt ook samen met het feit dat we misschien te lang te goedkoop hebben geleefd. Op de pof als het ware, terend op de illusie van eeuwigdurende vrede, onuitputtelijke grondstoffen, een vergevingsgezinde aarde, nimmer opdrogende aanvoer van nog nieuwere innovaties, en een door elke wereldbewoner gedeeld ideaalbeeld van gezellig samen de tevreden consument uithangen.

Dat wordt nog wat met de geldzorgen, wanneer straks – ooit, misschien, als ze durven – Westerse regeringen op grote schaal echte consequenties gaan verbinden aan hun afschuw over de genocide in Xinjiang, en iets gaan doen tegen de stroom goedkope spullen uit China die het leven hier zo betaalbaar en de keuze zo rijk hebben gemaakt, en die daar de repressieve staat van Xi Jinping hebben helpen financieren. (Waarbij moet worden aangetekend dat ze vermoedelijk niet durven, voorlopig niet, misschien wel nooit, dus we zullen nog een tijdlang naar het Kruidvat kunnen voor 3 halen 2 betalen.)

Terwijl minister Kaag van Financiën hier door het parlement gemaand wordt om grote groepen te compenseren – een meerderheid in het parlement wil nu dat extra btw-inkomsten terugvloeien naar de middenklasse – is ook elders in het Koninkrijk het protest aan het aanzwellen onder een andere groep die er ook elke dag in de supermarkt aan herinnerd wordt dat haar koopkracht steeds minder voorstelt. Op Bonaire bereidt de consumentenorganisatie Unkobon een rechtszaak voor tegen de Nederlandse staat. Wegens onvoldoende actie tegen de armoede op het eiland. Die is schrijnend, al lang. Deze week liet Unkobon een boze brief bezorgen bij minister Schouten van Armoedebestrijding, waarin ze gesommeerd wordt Caribische Nederlanders net zo te behandelen als Europese Nederlanders.

Bonaire is al meer dan tien jaar staatkundig gewoon een stukje Nederland, zoals Groningen dat is, of Walcheren, of Zoetermeer. Net zoals Saba en Sint Eustatius. Hier gelden de eilanden als een soort Groningen – interessant om wat er te halen valt zoals zon, zee, koraalduiken en knappe huizen langs de kust – maar daar overheerst de consternatie over het gegeven dat de Nederlandse staat niet bereid is in Caribisch Nederland hetzelfde bestaansminimum te garanderen als in Europees Nederland. Terwijl het leven daar minstens zo duur is als hier. Bij de herschikking van de boedel na de opheffing van de Antillen in 2010 was een ‘aanvaardbaar voorzieningenniveau’ beloofd. Het is er nooit van gekomen. Terwijl het amper wat kost; in heel Caribisch Nederland wonen nog geen 30 duizend mensen.

Benieuwd wiens koopkracht vóór gaat.